Rower w Wielkiej Brytanii: przepisy i praktyka jazdy
Coraz więcej osób w Wielkiej Brytanii wybiera rower jako codzienny środek transportu. Dotyczy to zarówno Londynu, jak i miast w Szkocji czy Walii. Przepisy są stosunkowo proste, ale w kilku istotnych kwestiach różnią się od zasad obowiązujących w Polsce – zwłaszcza jeśli chodzi o jazdę po chodniku, obowiązkowe wyposażenie czy odpowiedzialność w ruchu drogowym.
Każdy rowerzysta w Wielkiej Brytanii podlega przepisom zawartym w dokumencie „Highway Code”, czyli brytyjskim kodeksie drogowym. To oficjalny zbiór zasad obowiązujących wszystkich użytkowników dróg – kierowców, motocyklistów, rowerzystów i pieszych.
Highway Code obowiązuje w Anglii, Walii i Szkocji. Zawiera osobny rozdział poświęcony rowerzystom – zasady 59-82. Dokument można bezpłatnie przeczytać na stronie rządowej:
https://www.gov.uk/guidance/the-highway-code
Rozdział dla rowerzystów:
https://www.gov.uk/guidance/the-highway-code/rules-for-cyclists-59-to-82
Warto wiedzieć, że nie wszystkie zapisy mają taki sam charakter. Część przepisów jest prawnie wiążąca – ich naruszenie może skutkować mandatem. Inne to oficjalne zalecenia dotyczące bezpieczeństwa.
Od 2022 roku obowiązuje tzw. „hierarchia użytkowników dróg”, która zwiększa odpowiedzialność kierowców większych pojazdów wobec bardziej narażonych uczestników ruchu, takich jak rowerzyści i piesi. Szczegóły zmian rząd opublikował tutaj:
https://www.gov.uk/government/news/the-highway-code-8-changes-you-need-to-know-from-29-january-2022
Czy w Wielkiej Brytanii potrzebna jest karta rowerowa?
W przeciwieństwie do dawnych zasad w Polsce, w Wielkiej Brytanii nie istnieje karta rowerowa ani obowiązek zdawania egzaminu. Nie potrzeba żadnej licencji ani rejestracji, aby legalnie jeździć rowerem po drodze publicznej. Każda osoba może poruszać się rowerem, pod warunkiem że przestrzega przepisów ruchu drogowego.
Wiek rowerzysty – czy istnieją ograniczenia?
Brytyjskie prawo nie określa minimalnego wieku, od którego można jeździć rowerem po drodze publicznej. W praktyce decyzję o samodzielnej jeździe dziecka podejmuje rodzic lub opiekun. Nie ma jednak formalnego zakazu jazdy dla młodszych osób.
Obowiązkowe wyposażenie roweru
Rower musi być sprawny technicznie i bezpieczny. Prawo wymaga, aby posiadał dwa działające hamulce.
Po zmroku obowiązkowe jest:
- białe światło z przodu,
- czerwone światło z tyłu,
- czerwony odblask z tyłu,
- pomarańczowe odblaski na pedałach.
Wymagania te opisane są w Highway Code:
https://www.gov.uk/guidance/the-highway-code/rules-for-cyclists-59-to-82
Brak odpowiedniego oświetlenia może skutkować mandatem.
Czy kask jest obowiązkowy?
Kask rowerowy w Wielkiej Brytanii nie jest wymagany przepisami prawa. Jest zalecany ze względów bezpieczeństwa, ale brak kasku nie stanowi wykroczenia. W praktyce w dużych miastach wielu rowerzystów go używa, zwłaszcza podczas codziennych dojazdów do pracy.
Jazda po chodniku – co mówią przepisy?
Jednym z najczęstszych pytań jest możliwość jazdy po chodniku. Co do zasady, jazda po chodniku (pavement lub footway) jest zabroniona. Rowerzysta powinien korzystać z jezdni albo z wyznaczonej ścieżki rowerowej. Wyjątkiem są miejsca oznaczone jako wspólne dla pieszych i rowerzystów (shared use).
Zasady te wynikają z przepisów drogowych i są potwierdzone w Highway Code:
https://www.gov.uk/guidance/the-highway-code/rules-for-cyclists-59-to-82
Czy rowerzystów obowiązują limity prędkości?
Nie ma odrębnych limitów prędkości przypisanych rowerom w taki sposób jak w przypadku samochodów. Rowerzysta musi jednak jeździć w sposób bezpieczny, dostosowany do warunków drogowych i natężenia ruchu. W strefach 20 mph lub 30 mph należy zachować szczególną ostrożność. W przypadku niebezpiecznej jazdy policja może interweniować na podstawie przepisów o zagrożeniu bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Anglia, Walia i Szkocja – czy przepisy się różnią?
Podstawowe przepisy dla rowerzystów są takie same w całym UK, ponieważ wynikają z Highway Code. Różnice pojawiają się głównie na poziomie lokalnej polityki transportowej i infrastruktury. W Walii szeroko wprowadzono strefy 20 mph w obszarach zabudowanych. W Szkocji, szczególnie w miastach takich jak Edynburg i Glasgow, intensywnie rozwijana jest sieć wydzielonych tras rowerowych. Nie ma jednak odrębnego „szkockiego” czy „walijskiego” kodeksu drogowego zmieniającego podstawowe prawa rowerzysty.
Jazda rowerem w Londynie – na co zwrócić uwagę
W Londynie obowiązują te same przepisy krajowe, ale ruch jest bardziej intensywny, a infrastruktura rozbudowana. Za organizację ruchu odpowiada Transport for London. Aktualne informacje dotyczące bezpieczeństwa i zasad jazdy dostępne są tutaj:
https://tfl.gov.uk/travel-information/safety/road-safety-advice/cycling
W Londynie funkcjonują:
- wydzielone trasy Cycleways,
- śluzy rowerowe na skrzyżowaniach,
- rozbudowany system rowerów miejskich,
- specjalne rozwiązania zwiększające widoczność rowerzystów.
Szczególnie ważne jest przestrzeganie sygnalizacji świetlnej. Przejazd na czerwonym świetle jest wykroczeniem i może skutkować mandatem.
