Zamordowali kierowcę. Ostatni skazani na śmierć w Wielkiej Brytanii

13 sierpnia 1964 roku Peter Anthony Allen i Gwynne Owen Evans byli ostatnimi osobami straconymi w Wielkiej Brytanii. Obaj zostali powieszeni za brutalne morderstwo Johna Alana Westa. Historia ich egzekucji wpisuje się w dzieje kary śmierci na Wyspach, w której szczególne miejsce zajmuje tragiczny los Ruth Ellis – ostatniej straconej kobiety.

13 sierpnia 1964 roku w dwóch różnych więzieniach w północnej Anglii wykonano ostatnie w historii Wielkiej Brytanii egzekucje przez powieszenie. Peter Anthony Allen został stracony w więzieniu Walton w Liverpoolu, a Gwynne Owen Evans (urodzony jako John Robson Walby) – w Strangeways Prison w Manchesterze. Obaj zostali uznani za winnych brutalnego morderstwa Johna Alana Westa, 53-letniego kierowcy furgonetki. Do zbrodni doszło w nocy z 6 na 7 kwietnia 1964 roku.

Allen i Evans włamali się do domu Westa z zamiarem rabunku. Podczas napaści mężczyzna został śmiertelnie pobity i dźgnięty nożem. Zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą Homicide Act 1957, zabójstwo popełnione w trakcie rabunku kwalifikowało się jako tzw. „capital murder” – morderstwo zagrożone karą śmierci. Pomimo że oskarżeni obwiniali się nawzajem, sąd uznał ich za wspólnie odpowiedzialnych i skazał na powieszenie.

Ruth zamordowała kochanka

Ostatnią kobietą, na której w Wielkiej Brytanii wykonano wyrok śmierci, była Ruth Ellis. 13 lipca 1955 roku w londyńskim więzieniu Holloway została powieszona za zamordowanie swojego kochanka, Davida Blakely’ego. Ellis oddała w jego kierunku kilka strzałów przed pubem Magdala w Hampstead.

Jej proces trwał zaledwie dwa dni, a ława przysięgłych wydała wyrok po mniej niż pół godzinie narady. Sprawa Ellis wywołała ogromne emocje społeczne, szczególnie że kobieta była ofiarą przemocy domowej. Mimo licznych petycji o ułaskawienie wyrok wykonano. Jej historia stała się jednym z impulsów do zmiany prawa i ostatecznego zniesienia kary śmierci w Wielkiej Brytanii.

Kara śmierci za wiele przestępstw

Kara śmierci była w brytyjskim systemie prawnym obecna od stuleci, a w XVIII wieku lista przestępstw zagrożonych takim wyrokiem liczyła ponad 200 pozycji – od morderstwa po kradzież owiec. W XIX wieku rozpoczęto proces ograniczania jej stosowania, a w 1908 roku zakazano jej wykonywania wobec osób poniżej 16. roku życia. Od 1933 roku nie można jej było stosować wobec nieletnich poniżej 18 lat, a kobiety w ciąży były wyłączone spod tego wyroku.

Ważnym krokiem była ustawa Homicide Act 1957, która ograniczyła możliwość orzekania kary śmierci tylko do określonych kategorii morderstw – m.in. popełnionych podczas rabunku, zabójstw funkcjonariuszy czy w wyniku strzelaniny.

W 1965 roku w Wielkiej Brytanii wprowadzono zawieszenie wykonywania kary śmierci za morderstwo, a cztery lata później karę tę zniesiono definitywnie. W Irlandii Północnej abolicję wprowadzono w 1973 roku. Mimo to kara śmierci w prawie istniała jeszcze przez lata za zdradę i piractwo – usunięto ją całkowicie dopiero w 1998 roku.